Cyprus Mail köşe yazarı Ioannis Tirkides, Kıbrıs sorunundaki çözümsüzlük ile Doğu Akdeniz’deki güvenlik ve enerji rekabetinin adadaki bölünme riskini artırdığını savundu.
Kıbrıs Ekonomi Derneği Başkanı ve Cyprus Mail köşe yazarı Ioannis Tirkides, Kıbrıs sorunundaki çözümsüzlük ile Doğu Akdeniz’de değişen güvenlik ve enerji dengelerinin adayı giderek daha kırılgan bir konuma taşıdığını yazdı.
Cyprus Mail’de yayımlanan değerlendirmesinde Tirkides, 2017’deki Crans-Montana görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından tarafların pozisyonlarının sertleştiğini belirterek, mevcut durumun artık yalnızca bir “statüko” olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savundu. Tirkides, daha önceki yazılarında da Kıbrıs sorununda diplomatik fırsatların giderek daraldığı uyarısında bulunmuştu.
Güvenlik dengeleri yeniden şekilleniyor
Tirkides, Ankara ve Kıbrıs Türk liderliğinin egemen eşitlik ve iki devletli çözüm yaklaşımını öne çıkardığını, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ise ABD, Fransa, Yunanistan ve İsrail ile savunma alanındaki ilişkilerini geliştirdiğini belirtti.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin NATO üyesi olmadan Batılı askeri yapılarla yakınlaşmasının güvenlik açısından yanlış bir algı oluşturabileceğini savunan Tirkides, bu durumun gerçek bir güvenlik şemsiyesi sağlamadan “caydırıcılık yanılsaması” yaratabileceğini yazdı.
Tirkides’e göre söz konusu güvenlik politikaları, Türkiye tarafından bölgesel bir çevreleme stratejisi olarak algılanırken, Ankara’nın da kuzeydeki askeri kapasitesini güçlendirmesine zemin hazırlıyor.
Enerji iş birlikleri gerilimi artırıyor
Doğu Akdeniz’deki enerji projelerinin de güvenlik politikalarıyla iç içe geçtiğini belirten Tirkides, İsrail, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ve ABD arasındaki enerji ve savunma iş birliklerine dikkat çekti.
Tirkides, bölgedeki doğal gazın Türkiye’nin dışında tutulduğu güzergâhlarla Avrupa’ya taşınmasına yönelik planların Ankara tarafından farklı bir güvenlik perspektifinden değerlendirildiğini savundu.
Bu yaklaşımın Türkiye’yi bölgesel denklemden uzaklaştırmak yerine Ankara’nın “Mavi Vatan” politikasını güçlendirebileceğini ileri süren Tirkides, bunun Doğu Akdeniz’deki askeri ve siyasi rekabeti daha da artırabileceği görüşünü dile getirdi.
Schengen konusunda bölünme uyarısı
Tirkides, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen Bölgesi’ne katılım sürecinin de adadaki bölünmüşlük açısından yeni bir sorun alanı yaratabileceğini yazdı.
Cyprus Mail’deki yazısında Schengen uygulamalarının ara bölgedeki geçiş noktalarında nasıl hayata geçirileceğinin önemine işaret eden Tirkides, gerekli düzenlemeler konusunda uzlaşma sağlanamaması halinde Yeşil Hat üzerindeki geçişlerin daha katı bir yapıya dönüşebileceğini savundu.
Tirkides, bunun geçici bölünmüşlüğü zaman içerisinde daha kalıcı bir yapıya dönüştürme riski taşıdığı görüşünü ortaya koydu. Cyprus Mail’in 5 Temmuz tarihli köşe yazısında da Schengen sürecinin bölünme ve gerilim üzerindeki olası etkileri benzer şekilde ele alınmıştı.
Guterres’in girişimi için kritik dönem
Tirkides, BM Genel Sekreteri António Guterres’in Kıbrıs konusunda yeniden diplomatik hareketlilik oluşturma girişimini önemli bir fırsat olarak değerlendirdi.
Köşe yazısında, 2017’de Crans-Montana’da kesilen sürecin ardından tarafların farklı yönlere ilerlediğini belirten Tirkides, mevcut jeopolitik koşullar nedeniyle yeni bir başarısızlığın maliyetinin geçmişe kıyasla daha yüksek olabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Tirkides, Kıbrıs sorununda uzun süren çıkmazın artık “güvenli bir duraklama” olarak görülmemesi gerektiğini savundu. Daha önceki bir Cyprus Mail yazısında da mevcut statükonun “risk-free” yani risksiz bir durum olarak değerlendirilmesinin yanlış olduğunu ifade etmişti.
“Bölünmenin kalıcılaşması” uyarısı
Tirkides’e göre Kıbrıs’ta çözüm sürecinin yeniden ilerletilememesi halinde alternatif yalnızca mevcut statükonun devamı olmayabilir.
Köşe yazarı, bölgesel savaş ve güvenlik risklerinin arttığı bir dönemde Kıbrıs’ın çevresindeki jeopolitik gelişmelerden giderek daha fazla etkilenebileceğini belirterek, adadaki bölünmüşlüğün zaman içinde daha kalıcı hale gelmesi ihtimaline dikkat çekti.
Tirkides, mevcut diplomatik ortamın yeniden oluşacağının garanti olmadığını ve tarafların önlerindeki fırsatı değerlendirmesi gerektiğini savundu.
